Siedziba Towarzystwa

Siedziba Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk jest świadectwem XIX- i XX-wiecznej historii Poznania i Wielkopolski. Obecny gmach Towarzystwa został zaprojektowany przez Rogera Sławskiego (1871-1963).
Pierwotnie Towarzystwo nie miało własnej siedziby. Pierwszej gościny udzieliła mu Biblioteka Raczyńskich, powstała w 1829 roku z fundacji Edwarda hr. Raczyńskiego (1786-1845) przy dzisiejszym pl. Wolności 19. W czerwcu 1857 roku Roger Raczyński (1820-1864) przekazał Towarzystwu część swego mieszkania na parterze, a w 1860 roku cały parter.
Drugim adresem Towarzystwa stał się poznański Bazar, wybudowany w latach 1838-1842 z inicjatywy Karola Marcinkowskiego (1800-1846), który w czasach zaborów był ośrodkiem polskiego życia społecznego, gospodarczego i towarzyskiego. W gmachu tym przeznaczono dwa pokoje na II piętrze na posiedzenia i sześć pokoi na III piętrze na zbiory Towarzystwa.
W 1870 roku zaczęto zbierać fundusze na budowę własnego gmachu. Towarzystwo samo nie mogło nabyć budynku ani działki budowlanej. Nawiązano kontakt z Sewerynem hr. Mielżyńskim (1804-1872), któremu zarząd pożyczył na zakup parceli 3 tys. talarów (część funduszu pochodziła z wcześniejszych składek). Resztę kosztów pokrył fundator, kupując w 1871 i przekazując w 1872 roku Towarzystwu niewielką posesję przy ówczesnej ul. Młyńskiej, dzisiejszej ul. Mielżyńskiego. Już po kilku miesiącach Seweryn Mielżyński zgłosił postulat rozbudowy zakupionego domu.

Budynek przed przebudową na początku XX w.

Mimo trudności, w 1874 roku zaprojektowany przez Zygmunta Gorgolewskiego (1845-1903) gmach muzealny, choć niewykończony, stanął. Prace wykończeniowe trwały aż osiem lat – do 1882 roku. W dobudowanej czterokondygnacyjnej części podwórzowej (dzisiejsze lewe skrzydło) mieściły się zbiory biblioteczne, archeologiczne i obrazy. Nieco wcześniej rozpoczęto też przebudowę starego gmachu frontowego, którą ukończono również w 1882 roku.

Budynek Towarzystwa w 1910 roku

Wkrótce, wobec ciągle rozrastających się zbiorów Towarzystwa, i ta powierzchnia okazała się niewystarczająca. Nabyto więc od hrabiów Łąckich sąsiednią parcelę ze stojącym na niej budynkiem. Stary dom frontowy i dom Łąckich rozebrano, stawiając na tym miejscu w latach 1906-1908 nowy, neobarokowy gmach frontowy o jednej bramie, zaprojektowany przez Rogera Sławskiego. Gmach Towarzystwa w niezmienionej formie istnieje do dzisiaj.

Dziedziniec lata 20 i 30 XX w.

Mimo trudności, w 1874 roku zaprojektowany przez Zygmunta Gorgolewskiego (1845-1903) gmach muzealny, choć niewykończony, stanął. Prace wykończeniowe trwały aż osiem lat – do 1882 roku. W dobudowanej czterokondygnacyjnej części podwórzowej (dzisiejsze lewe skrzydło) mieściły się zbiory biblioteczne, archeologiczne i obrazy. Nieco wcześniej rozpoczęto też przebudowę starego gmachu frontowego, którą ukończono również w 1882 roku.

© Wszystkie prawa zastrzeżone - PTPN - 2013