Poczet prezesów Towarzystwa

Seweryn hr. Mielżyński
Prezes honorowy Towarzystwa

Urodził się 11 października 1804 roku w Poznaniu, jako młodszy syn Józefa (starosty klonowskiego) i Franciszki Niemojowskiej. Pierwsze nauki pobierał w domu pod kierunkiem Jana Mottego, następnie uczył się w gimnazjach w Berlinie. Studiował w Genewie, m.in. malarstwo.
Był uczestnikiem powstania listopadowego w oddziale jazdy poznańskiej; odznaczony Krzyżem Virtuti Militari. Po upadku powstania udał się na emigrację. W tym czasie uzupełniał studia z zakresu inżynierii wojskowej, a podróże do Włoch łączył ze swoimi zamiłowaniami artystycznymi. W 1842 roku powrócił w Poznańskie i objął rodzinne dobra miłosławskie i kębłowskie. Jego dwór w Miłosławiu stał się ośrodkiem konspiracji w latach 1845-48. W okresie Wiosny Ludów wszedł w skład Wydziału Wojennego Komitetu Narodowego. W latach 1848-1850 uczestniczył w pracach Ligi Polskiej, później, w latach 1858-1861, był posłem do sejmu pruskiego. Działał na polu oświaty, kultury i spraw społecznych. W Miłosławiu przebudował według własnego projektu pałac, kościół oraz wybudował czworaki, otworzył ochronkę, szkołę i bibliotekę. Wspierał Towarzystwo Naukowej Pomocy. Był też autorem wielu obrazów i rysunków, ale przede wszystkim był kolekcjonerem dzieł sztuki. Z Towarzystwem Przyjaciół Nauk w Poznaniu związany był od początku, czyli od 1857 roku, został też jego hojnym ofiarodawcą. Pod koniec życia przekazał Towarzystwu swoją kolekcję sztuki, zbiory archeologiczne, numizmatyczne, a także bogaty księgozbiór. Zakupiony w znacznej części z jego własnych środków finansowych budynek przy ówczesnej ul. Młyńskiej (dziś Mielżyńskiego) stał się siedzibą Towarzystwa i miejscem eksponowania zbiorów (po śmierci ofiarodawcy nazwano je Muzeum Mielżyńskich). Gdy budynek okazał się zbyt ciasny, zainicjował jego rozbudowę, którą po jego śmierci kontynuował Józef Mielżyński, bratanek Seweryna. W uznaniu wielkich zasług Towarzystwo w 1871 roku przyznało mu tytuł honorowego prezesa TPN. Zmarł 17 grudnia 1872 roku w Miłosławiu. Pochowany został w kaplicy na miejscowym cmentarzu.

August hr. Cieszkowski
Prezes w latach 1857–1858, 1861–1868 oraz 1885–1894

Urodził się 12 września 1814 roku w Suchej na Podlasiu, w rodzinie ziemiańskiej jako syn Wincentego Pawła i Zofii z Kickich. Studiował filozofię i nauki ekonomiczne w Krakowie i Berlinie. Stopień doktora filozofii uzyskał na uniwersytecie w Heidelbergu w 1838 roku. W roku 1841 przyczynił się do powołania do życia jednego z najważniejszych polskich czasopism naukowo-literackich doby zaborów – „Biblioteki Warszawskiej”. W roku 1843 wraz z Karolem Ludwikiem Micheletem założył Berlińskie Towarzystwo Filozoficzne.
W 1842 roku osiadł w Wierzenicy pod Poznaniem. W latach 1848–1850 przewodniczył Lidze Polskiej, kilkakrotnie wybierany też był posłem na sejm pruski, gdzie domagał się utworzenia w Poznaniu polskiego uniwersytetu. Z jego inicjatywy oraz funduszów powstała pierwsza w Wielkim Księstwie Poznańskim Szkoła Rolnicza im. Haliny w Żabikowie, istniejąca w latach 1870–1876.
W 1857 roku został wybrany na pierwszego prezesa Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Ustąpił z tej funkcji w roku 1858, by pełnić ją jeszcze dwukrotnie w latach 1861–1868 i od roku 1885 aż do śmierci.
W uznaniu osiągnięć naukowych Akademia Umiejętności w Krakowie powołała go w roku 1873 na jednego z pierwszych swoich członków.
Zmarł w Poznaniu 12 marca 1894 roku. Spoczywa w krypcie grobowej kościoła w Wierzenicy. Towarzystwo uczciło go brązowym medalionem wykonanym przez Władysława Marcinkowskiego i wmurowanym w 1912 roku w ścianę neobarokowego skrzydła swojej siedziby.

Tytus hr. Działyński
Prezes w latach 1858–1861

Urodził się 24 grudnia 1796 roku w Poznaniu w rodzinie ziemiańskiej jako syn Ksawerego, wojewody i senatora w czasach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego, oraz Justyny z Dzieduszyckich, właścicieli wielkich dóbr ziemskich.
Nauki pobierał w Berlinie, Paryżu i Pradze. Po przejęciu w roku 1826, w ramach działów rodzinnych, majątku i zamku w Kórni­ku uczynił z niego siedzibę wielkiej, do dziś istniejącej biblioteki. W roku 1829 został wybrany członkiem Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Wziął udział w powstaniu listopadowym, co było powodem jego kilkuletniej emigracji. W czasie Wiosny Ludów zorganizował szwadron jazdy w powie­cie poznańskim; po upadku powstania był krótko więziony w twierdzy poznańskiej. Później brał czynny udział w życiu politycznym Księstwa, m.in. wielokrotnie był posłem do sejmu pruskiego. Wiele energii poświęcił też działalności wydawniczej. Do najważniejszych jego wydawnictw zalicza się osiem tomów zbioru dokumentów dotyczących panowania Zyg­munta Starego: „Acta Tomiciana” (1852–1860), trzy tomy akt sporów polsko-krzyżackich: „Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum” (1855–1856) oraz XVI-wieczną księgę rodu Szydłowieckich z miniaturami Stanisława Samostrzelnika: „Liber geneseos familie Schidlovicie MDXXXI” (1848).
Należał do członków założycieli Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Na stanowisku prezesa kierował jego pracami od roku 1858 aż do swojej śmierci.
Zmarł w nocy z 10 na 11 kwietnia 1861 roku w Poznaniu i został pochowany w krypcie kościoła w Kórniku.

Karol Libelt
Prezes w latach 1868–1875

Urodził się 8 kwietnia 1807 roku w Poznaniu w ubogiej rodzinie mieszczańskiej z ojca Jana Stanisława, szewca, i matki Katarzyny z Zielińskich. Studiował filologię klasyczną i filozofię na uniwersytecie berlińskim. Tam też w 1830 roku uzyskał doktorat z filozofii.
Uczestnik powstania listopadowego, w latach 40. XIX w. był aktywnym kon­spiratorem podczas przygotowań do powstania w roku 1846 i w okresie Wiosny Ludów.
Działał w powstałej w 1848 roku Lidze Polskiej. Od 1849 roku brał udział w pracach sejmu pruskiego, był też kilkakrotnie prezesem Koła Polskiego działającego w tymże sejmie.
Był znakomitym publicystą i uczonym, autorem traktatów „O odwadze cywilnej” (1843), „O miłości ojczyzny” (1844), „Filozofia i krytyka” (1845–1850). W latach 1849–1850 redagował „Dziennik Polski”. W 1850 roku przeniósł się do Czeszewa pod Wągrowcem, do majątku żony, gdzie gospodarował na roli.
Członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu został w 1857 roku, będąc jego współzałożycielem, a w 1868 roku powierzono mu funkcję prezesa, na którym pozostał aż do śmierci.
Karol Libelt zmarł 9 czerwca 1875 r. w swoim dworku w Brdowie, niedaleko Czeszewa. Pochowany został w kościele w Czeszewie.

Stanisław Egbert Koźmian
Prezes w latach 1875–1885

Urodził się 21 kwietnia 1811 roku we Wronowie w Lubelskiem w rodzinie ziemiańskiej jako syna Jana i Wiktorii z Mikuliczów. Studiował w Warszawie. Kiedy wybuchło powstanie listopadowe, porzucił studia na Wydziale Prawa i Ad­ministracji Uniwersytetu Warszawskiego, by walczyć w gwardii honorowej gen. Józefa Chłopickiego. Po upadku powstania przebywał na emigracji, w tym 12 lat w Anglii. W roku 1849 przeniósł się do Wielkopolski, kupując majątek Przylepki w pobliżu Śremu.
Twórczość literacką rozpoczął już podczas powstania listo­padowego, a doskonała znajomość języka i kultury angielskiej zaowocowała wieloma artykułami prasowymi na tematy polsko-angielskie. Tłumaczył dzieła poetów angielskich na język polski, w tym Szekspira. Twórczość trans­latorska przyniosła mu członkostwo w Akademii Umiejętności (1873).
W okresie kulturkampfu przystąpił do spółki, która przejęła „Kurier Poznański”, czyniąc z niego dziennik wspierający Kościół katolicki w Wielkim Księstwie Poznańskim.
Członkiem Towarzystwa został w 1857 roku, choć nie należał do jego założycieli podpisanych pod protokołem zebrania orga­nizacyjnego 12 stycznia tegoż roku. W 1868 roku został wybrany na wiceprezesa Towarzystwa, a w 1875 na prezesa. Funkcję tę pełnił do swojej śmierci.
Zmarł w Poznaniu 23 kwietnia 1885 roku. Pochowany w Brodnicy, niedaleko Śremu.

Ksiądz Edward Likowski
Prezes w latach 1895–1915

Urodził się 26 września 1836 roku we Wrześni jako syn Wincentego i Józefy z domu Zimniewicz. Nauki pobierał w seminarium duchownym w Gnieźnie i Poznaniu; święcenia kapłańskie przyjął w 1861 roku. Studia teologiczne odbył na Akademii w Münster, tam też uzyskał stopień dok­tora w roku 1866. Od 1865 r. wykładał historię Kościoła w seminarium duchownym w Gnieźnie. W 1869 roku towarzyszył jako teolog arcybiskupowi Mieczysławowi Ledóchowskiemu na Sobór Watykański I.
W czasie kulturkampfu trafił do więzienia, ponieważ nie chciał zdradzić nazwiska tajnego administratora archidiecezji, ks. Jana Koźmiana. W 1887 roku został biskupem sufraganem poznańskim, a kilka lat później arcybiskup Florian Stablewski mianował go oficjałem i wikariuszem generalnym tejże archidiecezji.
Ks. Edward Likowski należał do wybitnych historyków Kościoła. W uznaniu zasług naukowych Aka­demia Umiejętności w Krakowie powołała go w 1887 roku na swego członka, a w roku 1900 Uniwersytet Jagielloński nadał mu tytuł doktora honoris causa. W 1914 roku papież nominował go na urząd arcy­biskupa gnieźnieńskiego i poznańskiego.
Członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w roku 1875, w 1887 roku przyznano mu członkostwo honorowe, a w 1895 roku powierzono funkcję prezesa.
Arcybiskup Edward Likowski zmarł w Poznaniu 20 lutego 1915 roku i pochowany został w katedrze poznańskiej.

Heliodor Święcicki
Prezes w latach 1915–1923

Urodził się w Poznaniu 3 lipca 1854 roku w rodzinie inteligenckiej jako syn lekarza Tadeusza i Doroty z Korytowskich. Medycynę studiował na uniwersytecie we Wrocławiu. Stopień doktora medycyny i chirurgii otrzymał w roku 1877. Specjalizował się w ginekologii i położnictwie w klinikach w Lipsku, Dreźnie, Jenie, Berlinie i Erlangen. W 1883 roku osiadł na stałe w Poznaniu i zajął się praktyką ginekologiczną. Ogłosił też drukiem ponad 200 artykułów i rozpraw naukowych. Powołany został na członka Akademii Umiejętności, a w roku 1900 został doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tytuł profesora otrzymał w 1912 roku.
Był jednym z organizatorów uniwersytetu w Poznaniu i pierwszym jego rektorem. W roku 1923 utworzył fundację „Nauka i Praca”, której dochody były przeznaczone na popieranie pracy naukowej, udzielanie pomocy materialnej studiującej młodzieży i pomoc dla wdów i sierot po zmarłych nauczycielach akademickich.
Członkiem Towarzystwa został w 1879 roku, od 1904 roku pełnił funkcję wiceprezesa Towarzystwa, od 1915 roku do śmierci – prezesa.
Heliodor Święcicki zmarł w Poznaniu 12 października 1923 roku. Spoczywa w kościele św. Wojciecha.

Bronisław Dembiński
Prezes w latach 1923–1939

Urodził się 14 sierpnia 1858 roku w Komorzy Małej koło Tucholi w rodzinie ziemiańskiej jako syn Teodora Filipa i Janicy Nepomuceny z Jasińskich. Na uniwersytetach w Kra­kowie, Berlinie i Wrocławiu studiował historię. Stopień doktora filozofii uzyskał we Wrocławiu w roku 1883. Od 1887 roku wykładał historię powszechną na Uniwersytecie Jagiellońskim, a od 1892 – na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie w roku akademickim 1907/1908 pełnił funkcję rektora. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku przeniósł się na Uniwersytet Warszawski, a w roku 1923 objął Katedrę Historii Nowożytnej na Uniwer­sytecie Poznańskim.
W 1930 roku uniwersytet w Oxfordzie przyjął go w poczet swoich doktorów honoris causa. Członkostwo Akademii Umiejętności uzyskał w 1900 roku.
Dembiński nie stronił również od pracy politycznej. W latach 1919–1922 uczestniczył w obradach Sejmu Ustawodawczego, a w latach 1918–1920 pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
Członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu został w 1887 roku. W 1923 roku wybrany został na prezesa Towarzystwa; funkcję tę pełnił do końca swego życia.
Zmarł w Poznaniu 23 listopada 1939 roku w szpitalu sióstr elżbietanek. Pochowano go na cmentarzu świętomarcińskim.

Zygmunt Lisowski
Prezes w latach 1945–1955

Urodził się 13 listopada 1880 roku w Krakowie w rodzinie inteligenckiej jako syn adwokata Władysława i Michaliny z Nowosieleckich. Po studiach na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, zakończonych doktoratem w 1904 roku, kontynuował naukę w zakresie prawa rzymskiego na uniwersytetach w Paryżu i Lipsku. W czasie pierwszej wojny światowej rozpoczął wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim, a w 1919 roku uniwersytet w Poznaniu powierzył mu Katedrę Prawa Rzymskiego. Przez jedną kadencję, w roku akademickim 1923/1924, sprawował urząd rektora Uniwersytetu Poznańskiego.
W czasie drugiej wojny światowej mieszkał w Krakowie, gdzie brał udział w tajnym nauczaniu młodzieży polskiej. Po wojnie wrócił na Uniwersytet Poznański.
Członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w 1920 roku, w latach 1927–1939 pełnił w Towarzystwie funkcję sekretarza generalnego. Pierwsze po przerwie wojennej Walne Zebranie wybrało go na prezesa Towarzystwa. Na tym stanowisku pozostał do końca życia.
Zmarł w Poznaniu 17 maja 1955 roku i spoczął na cmentarzu na Sołaczu.

Zygmunt Wojciechowski
Prezes w roku 1955

Urodził się 27 kwietnia 1900 roku w Stryju, w Galicji Wschodniej, w rodzinie inteligenckiej jako syn Konstantego, historyka literatury, i Leontyny z Buczkowskich. Studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza ukończył w roku 1924, tam też uzyskał doktorat. Na uniwersytecie lwowskim rozpoczął pracę zawodową, ale już w roku następnym przeniósł się do Poznania, gdzie objął Katedrę Historii Ustroju i Dawnego Prawa Polskiego.
Od 1932 roku związał się z obozem narodowej demokracji, będąc jednym z głównych jego ideologów. W czasie drugiej wojny światowej brał udział w pracach tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich. Zorganizował wówczas Biuro Ziem Zachodnich przy londyńskiej Delegaturze Rządu na Kraj i wytyczył kierunek badań naukowych nad stosunkami polsko-niemieckimi. Realizował je w zorganizowanym przez siebie jeszcze w 1944 roku Instytucie Zachodnim. Po wojnie powrócił do zajęć na Uniwersytecie Poznańskim. W 1952 roku został członkiem Polskiej Akademii Nauk.
Członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w roku 1927. W 1946 roku objął stanowisko sekretarza generalnego, a w 1955, na kilka miesięcy przed śmiercią, funkcję prezesa Towarzystwa.
Zygmunt Wojciechowski zmarł w Poznaniu 14 października 1955 roku i został pochowany na cmentarzu na Sołaczu.

Kazimierz Tymieniecki
Prezes w latach 1956–1961

Urodził się 19 grudnia 1887 roku w Kielcach w rodzinie inteligenckiej jako syn adwokata Jana i Zofii z Chelińskich. Historię studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1907–1911. Tam też w 1912 roku uzyskał doktorat. Studia historyczne kontynuował w Lipsku i Paryżu. Pracę zawodową rozpoczął w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie w roku 1913. W latach 1915–1919 wykładał na Uniwersytecie Warszawskim. W 1919 roku objął Katedrę Historii Średniowiecznej na uniwersytecie w Poznaniu. Okupację spędził na wsi w Kieleckiem i w Warszawie, gdzie w latach 1942–1945 wykładał na tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich.
Zajmował się przede wszystkim historią stosunków społeczno-gospodarczych. Napisał ponad 600 prac naukowych, redagował znakomite dwutomowe dzieło zbiorowe wydane przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk z okazji 1000-lecia państwa polskiego – „Początki państwa polskiego. Księga Tysiąclecia” (t. 1–2, Poznań 1962).
Otrzymał doktoraty honoris causa uniwersytetów w Poznaniu, Warszawie, Krakowie i Wrocławiu. W roku 1928 został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, a w 1952 Polskiej Akademii Nauk.
Członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu został w 1920 roku, jego prezesem w roku 1956. Funkcję tę pełnił do roku 1961.
Zmarł 13 października 1968 roku w Poznaniu, został po­chowany na cmentarzu na Junikowie.

Stefan Barbacki
Prezes w latach 1961–1972

Urodził się 1 września 1903 roku w Wieliczce jako syn sędziego Jana i Zofii z Warchałowskich. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Filologicznym i na Wydziale Rolniczym. Doktorat z zakresu nauk rolniczych uzyskał w 1930 roku. Do 1945 roku pracował w Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, skąd przeniósł się do Poznania. Tutaj kierował Katedrą Doświadczalnictwa Rolniczego i Biometrii Uni­wersytetu Poznańskiego, a następnie Katedrą Genetyki i Hodow­li Roślin na Wyższej Szkole Rolniczej. W latach 1961–1973 kierował Zakładem Genetyki Roślin Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. Przyczynił się do założenia Polskiego Towarzystwa Genetycznego, którego w latach 1967–1971 był wiceprezesem. Stworzył nowoczesną szkołę hodowli roślin wysokobiałkowych.
Członkiem Polskiej Akademii Umiejętności został w 1947 roku, Polskiej Akademii Nauk w roku 1952.
Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk wpisało go w poczet swoich członków w roku 1951. Wybrany na prezesa Towarzys­twa w 1961 roku, piastował tę funkcję do roku 1972.
Zmarł w Poznaniu 30 lipca 1979 roku, został pochowany na cmentarzu na Sołaczu.

Gerard Labuda
Prezes w latach 1972–1975 oraz 1980–1981

Urodził się 28 grudnia 1916 roku w Nowejhucie koło Kartuz jako syn Stanisława i Anastazji z Baranowskich. Na Uniwersytecie Poznańskim i w Lund w Szwecji studiował historię. Doktorat i rozprawę habilitacyjną napisał podczas okupacji. Od 1943 roku prowadził wykłady w kieleckiej filii tajnego Uniwer­sytetu Ziem Zachodnich. Od 1946 roku wykładał nauki histo­ryczne na uniwersytecie w Poznaniu, którym też kierował jako rektor w latach 1962–1965. Od 1953 r. przez wiele lat był kierownikiem Zakładu Historii Pomorza Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. Członkiem PAN został w 1964 roku, przez kilka lat był prezesem Oddziału PAN w Poznaniu, a w latach 1991-1994 pierwszym prezesem odnowionej Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.
Ogromny dorobek naukowy Gerarda Labudy wiąże się przede wszystkim z badaniami dziejów Słowiańszczyzny Zachodniej, średniowiecznego państwa polskiego, a zwłaszcza jego początków i stosunków polsko-niemieckich, a także przeszłości Pomorza Zachodniego.
W uznaniu zasług w 1995 roku został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Tytułem doktora honoris causa obdarzyły go uni­wersytety w Gdańsku, Krakowie, Poznaniu, Toruniu, Warszawie i Szczecinie.
Członkiem PTPN został w roku 1947. Funkcję prezesa pełnił w latach 1972–1975 i przez kilka miesięcy (z ramienia Zarządu Towarzystwa) na przełomie roku 1980 i 1981. W roku 1977 Walne Zebranie obdarzyło go godnością członka honorowego.
Zmarł 1 października 2010 w Poznaniu, został pochowany w Luzinie na Kaszubach.

Zdzisław Kaczmarczyk
Prezes w latach 1975–1980

Urodził się 19 sierpnia 1911 roku w Kra­kowie. Ojcem jego był historyk i archiwista Kazimierz Kaczmarczyk, matką – Władysława z domu Nicolay. Na Uniwersytecie Poznańskim odbył studia prawnicze uwieńczone magisterium w roku 1933. Tu też w roku 1936 uzyskał stopień doktora nauk prawnych. Z Uniwersytetem Poznańskim związany był również zawodowo.
W czasie II wojny światowej walczył w szeregach wojska polskiego, następnie znalazł się w obozie jenieckim w Krakowie, krótko pracował w archiwum paulinów w Częstochowie i w Archiwum Państwowym w Krakowie.
Po wojnie powrócił do pracy na Uniwersytecie Poznańskim. Był też członkiem założycielem Instytutu Zachodniego w Poznaniu. Zasadniczym nurtem badań Zdzisława Kaczmarczyka pozostawała Polska XIV wieku.
Brał czynny w życiu politycznym. Był m.in. członkiem Rady Naczelnej Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, w 1950 roku został prezesem Klubu Demokratycznej Profesury, a w roku 1959 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1961 roku został posłem do sejmu III kadencji.
Członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w 1945 r., a jego prezesem w 1975 i pozostał na tym stanowisku aż do śmierci.
Zmarł 9 sierpnia 1980 roku w Poznaniu. Został pochowany na cmentarzu na Junikowie.

Zbigniew Zakrzewski
Prezes w latach 1981–1987

Urodził się 15 sierpnia 1912 roku w Puszczykowie. Ojcem jego był Ksawery, lekarz i współtwórca harcerstwa w Wielkopolsce, matką – Janina z domu Dygat. Ukończył studia prawno-ekonomiczne na Uniwersytecie Poznańskim. W 1938 roku obronił pracę doktorską napisaną na seminarium prof. Edwarda Taylora. We wrześniu 1939 roku konwojował złoto Banku Polskiego do Bukaresztu. Walczył z Niemcami na ziemi francuskiej w szeregach 1. Dywizji Piechoty. Od 1945 roku pracował na Akademii Handlowej w Poznaniu, przekształconej w Wyższą Szkołę Ekonomiczną. W latach 1959–1962 pełnił w niej funkcję rektora. Tytuł profesora zwyczajnego uzyskał w 1964 roku.
Jest autorem wielu prac naukowych z zakresu teorii handlu, a także poczytnych książek popularnych „Przechadzki po Poznaniu lat międzywojennych” (1974), „Ulicami mojego Poznania” (1985) i „Wspominam Poznań” (1986). Był członkiem i honorowym preze­sem Towarzystwa Miłośników m. Poznania. Rada Miejska nadała mu tytuł honorowego obywatela Poznania.
Członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w 1952 roku. Funkcję jego prezesa pełnił w latach 1981–1987, a w 1988 przyznano mu członkostwo honorowe.
Zbigniew Zakrzewski zmarł w Poznaniu 19 sierpnia 1992 roku. Został pochowany na cmentarzu na Junikowie.

Antoni Gąsiorowski
Prezes w latach 1987–1996

Urodził się 24 listopada 1932 roku w Poznaniu. Ojcem jego był księgarz Stefan, matką – Maria z Janickich. Studiował historię na Uniwersytecie Poznańskim. Ponieważ po trzech latach studiów nie uzyskał – ze względu na swoje poglądy polityczne – prawa do kontynuowania nauki na stopniu wyższym, magisterskim, odszedł z uczelni i pracował w różnych instytucjach kulturalnych Poznania. Egzamin magisterski zdał w roku 1959 w trybie eksternistycznym na seminarium prof. Kazimierza Tymienieckiego. W 1962 roku podjął pracę w Polskiej Akademii Nauk, wpierw w Zakładzie Słowianoznawstwa, następnie w In­stytucie Historii, obejmując kierownictwo Pracowni (później Zakładu) Słownika Historyczno-Geograficznego Ziem Polskich w Średniowieczu. Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskał w 1978 roku, zwyczajnego – w roku 1990.
Swoje prace naukowe poświęca przede wszystkim historii średniowiecznej Wielkopolski – dziejom administracji tej dzielnicy i jej kultury umysłowej, jest też wydawcą wielu tomów źródeł historycznych, a w latach 1987–2002 redagował „Roczniki Historyczne”.
Członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w 1965 roku. Funkcję sekretarza generalnego pełnił w latach 1981–1984, prezesa Towarzystwa w latach 1987–1996. W 1997 roku Walne Zebranie nadało mu godność członka honorowego PTPN.

Alicja Karłowska-Kamzowa
Prezes w latach 1996–1999

Urodziła się w Poznaniu 6 kwietnia 1935 roku w rodzinie ziemiańskiej z ojca Tadeusza i matki Janina z Bartoszewiczów. Studia z zakresu historii sztuki odbyła na Uni­wersytecie Poznańskim. Po ich ukończeniu w roku 1956 została zatrudniona w Zakładzie Historii Sztuki UAM, przekształconym później w Instytut. W latach 1981–1984 pełniła funkcję dziekana Wydziału Historycznego.
Swoje prace naukowe poświęcała przede wszystkim dziejom sztuki średniowiecznej polskiej i europejskiej. W roku 1970 zorganizowała zespół międzynarodowy do prowadzenia systematycznych badań nad malarstwem ściennym. Tytuł profesora zwyczajnego otrzymała w roku 1991.
Była członkiem Komisji Badań Podstawowych Komitetu Badań Naukowych. Członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk została w roku 1965. Funkcję sekretarza generalnego Towarzystwa pełniła w latach 1984–1990, wiceprezesa w latach 1990–1996, prezesa – od roku 1996 aż do śmierci.
Zmarła 24 listopada 1999 roku. W dniu pogrzebu katafalk z ciałem Zmarłej wystawiony został na dziedzińcu PTPN. Pochowana na cmentarzu przy ul. Lutyckiej w Poznaniu.

Leon Kozacki
Prezes w latach 1999–2005

Urodził się 19 czerwca 1938 roku w Poznaniu; ojciec Sylwester, matka z domu Kerlin. Studiował geografię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Od roku 1962 pracował w Katedrze Geografii Fizycznej, a w roku 1981 został kierownikiem Zakładu Kartografii Tematyczneji Teledetekcji. W latach 1990–1996 pełnił funkcję dziekana Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM. Profesorem tytularnym został w roku 1997.
Jego badania naukowe koncentrują się na zmianach środowiska przyrodniczego spowodowanych działalnością człowieka. Kieruje zespołowymi badaniami nad zmianami struktury, jakości i funkcji przestrzeni rekreacyjnej wybranych miast Wielkopolski w latach 1950–2000.
Z ramienia PTPN był członkiem Rady Naukowej Kasy im. Józefa Mianowskiego – Fundacji Popierania Nauki. W latach 2003–2005 był członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.
Członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w 1971 roku. Funkcję prezesa pełnił w latach 1999–2005.

Jacek Wiesiołowski
Prezes w latach 2005–2011

Urodził się 23 stycznia 1940 roku w Żywcu (na wygnaniu); ojciec Tadeusz był ekonomistą, matka Eugenia Pawica – nauczycielką. Do Poznania przybył z rodzicami jesienią 1945 roku. Studia his­toryczne, uwieńczone w 1962 roku magisterium, odbył na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w Bibliotece Kórnickiej PAN w dziale rękopisów. W 1966 roku uzyskał stopień doktora. Od 1977 roku zatrudniony w Instytucie Historii PAN w Warszawie w Pracowni Historii Kultury Średniowiecznej. W 1992 roku uzyskał tytuł profesora.
Zainteresowania naukowe koncentruje na biografistyce, problematyce kształtowania się elit politycznych w czasach pierwszych Jagiellonów, zagadnień socjotopografii średniowiecznego Poznania, a także prowadzi badania nad kulturą średniowieczną Polski, zwłaszcza z zakresu historii kościelnej, literatury średniowiecznej oraz recepcji w Polsce europejskiego romansu rycerskiego.
W latach 1990-1998 był radnym m. Poznania. Ponadto jest założycielem i prezesem Towarzystwa Przyjaciół Biblioteki Raczyńskich, prezesem oddziału poznańskiego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Francuskiej, członkiem rad naukowych: Biblioteki Kórnickiej PAN, Instytutu Historii PAN, Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, członkiem kuratorium Fundacji Kórnickiej, członkiem kapituły nagrody naukowej m. Poznania.
Członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk został w 1968 roku, jego wiceprezesem w latach 1999–2005, a prezesem w latach 2005-2011.

Hanna Kóčka-Krenz
Prezes w latach 2011–2014

Urodziła się 30 marca 1947 r. we Wrocławiu; ojciec Wojciech, archeolog i antropolog, profesor na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; matka Adela z d. Ożga, romanistka, wykładowca w Instytucie Romanistyki UAM. Do Poznania przybyła wraz z rodzicami w 1959 r. Tu też, po uzyskaniu matury w 1964 r., podjęła studia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w zakresie historii sztuki, a od 1965 r. także w zakresie archeologii. W 1969 r. uzyskała absolutorium z historii sztuki, a w 1970 r. magisterium z archeologii.
Po rocznym stażu w Katedrze Archeologii UAM, kolejny rok pracowała w bibliotece Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. W 1973 r. została zatrudniona w Katedrze Archeologii UAM w Poznaniu, obecnie Instytucie Prahistorii. W Instytucie przechodziła kolejne etapy rozwoju naukowego, uzyskując stopień doktora w 1981 r., stopień doktora habilitowanego w 1994 r., zaś w 2012 r. tytuł profesora nauk humanistycznych.
Przedmiotem jej zainteresowań naukowych jest problematyka archeologii średniowiecza oraz zagadnienia osadnictwa średniowiecznego na terenie Wielkopolski, w tym studia nad architekturą wczesnopiastowską. Jest członkiem komitetów redakcyjnych czasopism „Slavia Antiqua”, „Archaeologia Historica Polona” i „Archeologia Polski” oraz członkinią m.in. Stałego Komitetu Mediewistów Polskich, przewodniczącą Rady przy Wojewódzkim Wielkopolskim Konserwatorze Zabytków, Rady Programowo-Naukowej ds. Szlaku Piastowskiego oraz Agder Vitenskapsakademi w norweskim Kristiansand.
Z Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk związana od 1982 r. jako członek Komisji Archeologicznej. W 2011 r. powierzono jej funkcję prezesa Towarzystwa.

Andrzej Gulczyński
Prezes od 2014 roku

Urodził się w 1961 roku w Pleszewie. Prof. UAM dr hab. Andrzej Gulczyński, zatrudniony w Katedrze Prawa Rzymskiego i Historii Prawa Sądowego, jest kierownikiem studiów na kierunkach Europeistyka oraz Prawo europejskie na Wydziale Prawa i Administracji UAM. Doktorat przygotował pod kierunkiem prof. Witolda Maisla, zasłużonego badacza dawnego prawa w Wielkopolsce i twórcy polskiej archeologii prawnej. W swych badaniach specjalizuje się m.in. w zagadnieniach ewolucji instytucji prawnych, kultury prawnej, wizualizacji prawa, a także problemach prawa i polityki turystycznej. Jest autorem ponad 100 publikacji ogłoszonych w kraju i za granicą (dotyczących m.in. insygniów władzy, herbów, i innych problemów z zakresu archeologii i ikonografii prawnej), w tym książek „Ministerstwo byłej Dzielnicy Pruskiej (1919-1922)” (1995), „Nazwisko dziecka. Ewolucja ukazywania relacji rodzinnoprawnych” (2010). Pod jego redakcją ukazały się książki „Wielkopolanie XX wieku” (2000), „Leben nach dem Tod. Rechtliche Probleme im Dualismus: Mensch – Rechtssubjekt” (2010) oraz „Rechtsikonographie geistlicher und weltlicher Macht” (2012), jest również redaktorem serii „Magistri Nostri. Profesorowie Wydziału Prawa Poznańskiego Uniwersytetu” oraz „Wielkopolska dawniej i dziś. Studia, źródła i materiały”. Jest członkiem zespołów redakcyjnych „Beiträge zur Rechtsgeschichte Österreichs“ i „Czasopismo Prawno-Historyczne”, uczestniczył w międzynarodowych programach badawczych, był stypendystą m.in. DAAD (Deutscher Akademischer Austauschdienst) i ÖAD (Österreichischer Akademischer Austauschdienst). Wyniki swych badań prezentował m.in. podczas wykładów w Austrii, Czechach, Hiszpanii, Niemczech, Słowacji, Słowenii, we Włoszech i na Łotwie.
Członek PTPN od 1994 roku.

© Wszystkie prawa zastrzeżone - PTPN - 2013